Meme kanseri açısından yüksek riskli bir kadını henüz kanser gelişmeden saptayabilmek, bize çok önemli bir fırsat sunar. Çünkü riskli bir kadını belirlediğimizde artık yalnızca “kanseri erken yakalamaya” çalışmak zorunda değiliz. Bazı kadınlarda, kanser ortaya çıkmadan önce meme kanseri gelişme riskini azaltacak adımlar atma şansımız da vardır. Bu nedenle yüksek riskli kadını belirlemek, yalnızca daha sık tarama yapmak anlamına gelmez.
Kişinin risk düzeyine göre yaşam tarzı düzenlemelerinden risk azaltıcı ilaçlara, uygun kadınlarda ise risk azaltıcı cerrahiye kadar farklı seçenekleri değerlendirebiliriz.
Buradaki amaç herkese aynı tedaviyi uygulamak değil; kişinin taşıdığı riske göre, kanser gelişmeden önce mümkün olan koruyucu seçenekleri değerlendirmektir.
Yüksek riskli hastada meme kanseri için koruyucu takip ve tedavi seçenekleri:
1. Yakın ve kişiselleştirilmiş takip
İlk ve en önemli yaklaşım, kişinin risk düzeyine uygun bir tarama programı oluşturmaktır. Yüksek riskli kadınlarda çoğu zaman yıllık mamografiye ek olarak yıllık meme MR'ı önerilir. Taramanın hangi yaşta başlayacağı; kişinin genetik durumuna, aile öyküsüne ve hesaplanan riskine göre belirlenir. Ancak tarama kanseri önlemez; erken yakalamayı amaçlar. Risk azaltıcı tedavilerin amacı ise kanser gelişme ihtimalini düşürmektir.
2. İlaçlarla risk azaltma
Özellikle hormon reseptörü pozitif meme kanseri gelişme riski yüksek olan bazı kadınlarda kemoprevensiyon, yani ilaçlarla risk azaltma düşünülebilir. Tamoksifen, uygun kadınlarda en sık kullanılan seçeneklerden biridir.
Menopoz durumuna ve kişinin özelliklerine göre raloksifen veya bazı aromataz inhibitörleri de seçenek olabilir. Ancak bu ilaçlar herkese verilmez. Fayda ve olası yan etkiler birlikte değerlendirilerek kişiye özel karar verilmelidir.
3. Risk azaltıcı cerrahi
Bazı kadınlarda meme kanseri riski çok yüksek olabilir. Özellikle BRCA1 veya BRCA2 gibi yüksek riskli genlerde patojenik değişiklik saptanan kadınlarda risk azaltıcı bilateral mastektomi seçeneği gündeme gelebilir. Bu ameliyat meme kanseri gelişme riskini çok büyük ölçüde azaltır; ancak riski tamamen sıfırlamaz.
Uygun hastalarda mastektomi ile birlikte veya sonrasında meme rekonstrüksiyonu da planlanabilir. Ancak genetik mutasyon taşımak, her kadın için mutlaka ameliyat olunması gerektiği anlamına gelmez.
Yaş, genetik riskin düzeyi, aile öyküsü, diğer risk faktörleri ve hastanın kendi tercihleri birlikte değerlendirilmelidir.
4. Yaşam tarzı da risk yönetiminin bir parçasıdır
Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması, alkol tüketiminin sınırlandırılması ve sigara kullanılmaması meme kanseri riskinin azaltılmasına katkıda bulunabilir.
Bunlar özellikle genetik olarak yüksek riski ortadan kaldırmaz; ancak değiştirilebilir risk faktörlerini azaltmak önemlidir.
Sonuç:
Yüksek riskli bir kadını erken saptamak bize önemli bir avantaj sağlar:
Kanser ortaya çıktıktan sonra mücadele etmek yerine, bazı kadınlarda kanser gelişmeden önce riski azaltma fırsatımız olabilir.
Bunun için önce kişinin gerçek riskini belirlemek gerekir.
Sonrasında ise yakın takip, risk azaltıcı ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun hastalarda risk azaltıcı cerrahi seçenekleri birlikte değerlendirilir.
Çünkü yüksek riskli olmak, kanser olacağınız anlamına gelmez.
Ama riskinizi bilmek, kanser ortaya çıkmadan önce zamanında harekete geçebilme şansı verir.

COVID-19 İle Soğuk Algınlığı, Grip ve Alerjik Rinit Nasıl Ayırt Edilir?
Kolajen Nedir, Ne İşe Yarar? Collagen Faydaları Nelerdir?
Soğuk Algınlığı Belirtileri ve Grip Belirtileri
Bel Fıtığı Patlaması Nasıl Olur? Fıtık Patlaması Belirtileri Nelerdir?
Çarpıntı Nedenleri Nelerdir? Kalp Ritim Bozukluğu ile Panik Atak Arasındaki Fark Nasıl Anlaşılır?